ميرزا شمس بخارايى

248

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

150 / 25 - در آن اوقات ما بين تيمور شاه افغانى و سلطان شاه نقارى رخ داد نقار ميان اين دو تن ، با توجّه به منابع تاريخى اشتباه مىنمايد : نخست اينكه ، بر پايهء نوشتهء ميرزا سنگى خان ، تاريخنگار محلّى ، سلطان شاه در اين تاريخ زنده نبوده ؛ در سال 1179 ه . ق / 1765 م ، شاه ولى خان به دستور احمد شاه درّانى از قندهار سوى بلخ و بدخشان لشكر كشيد ، در نبرد سختى كه ميان دو طرف رخ داد ، سلطان شاه به اسارت وزير شاه ولى در آمد و به قتل رسيد و بدين گونه حكمرانى وى در آن سامان پايان يافت . در مورد اينكه پس از كشته شدن سلطان شاه چه كسى به حكومت آنجا رسيد ، متأسّفانه در متن كتاب جاى نام آن فرد خالى مانده است . تاريخ بدخشان / - 53 تا - 60 . امّا گانكوفسكى پژوهشگر روسى مىافزايد ، در همان سال ، محمّد امين خواجه - كه از فرزندان خواجگان كاشغر بود - به عنوان حاكم بدخشان تعيين گرديد . امپراتورى درّانيان / 20 ، 21 . ديگر اينكه تيمور شاه در سال 1773 م ، به پادشاهى رسيد و اين دوران همزمان است با روزگار مير محمّد شاه فرزند سلطان شاه . ظاهرا اين دشمنى بايد در روزگار تيمور شاه و مير محمّد شاه به وجود آمده باشد ؛ زيرا تاريخنگاران عصرى به صورت مجمل به اين مسئله اشاره كرده‌اند . ر ك : مجمل التواريخ گلستانه / 124 ؛ افغانستان در پنج قرن اخير ، ج 1 / 155 ؛ افغانستان در مسير تاريخ / 374 . 151 / 2 - در سنهء 1790 ، خراج بدخشان شش لك روپيه . . . بوده است تاريخ 1890 ، با توجّه به تاريخ پايان اثر ، كه از طرف نويسنده ، سال 1859 ميلادى رقم خورده است ، نمىتواند درست باشد و هم اينكه گرگريف مترجم روسى ، تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر را در سال 1861 ميلادى منتشر ساخته است . شايد تاريخ 1709 ، درست‌تر باشد . 151 / 4 - كافر سياه پوش در شمال شرقى افغانستان در كنار چترال هندى در رشته كوههاى هندوكش ناحيه‌اى